ÇAĞDAŞ DEVLET SİSTEMLERİ (Prof.Dr. Esat ÇAM) III

Çağdaş Devlet Sistemleri (Prof. Dr Esat Çam) I ve ÇAĞDAŞ DEVLET SİSTEMLERİ (Prof.Dr. Esat ÇAM) II yazısının devamıdır…

AYRIM III FRANSA

Fransızların siyasi davranışlarının esas motörü, devamlı bir şekilde daima bireyselcilik olmuş ve “Kolektif etkili bir aksiyonun gerçekleşmesinin önlemiştir”.

Dini yönden Katolik bir ülke olan Fransa’da 1905 yılına kadar, nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan Katoliklerin azınlıktaki Protestanlar ve Museviler, resmen tanınmış üç dün olarak, dini kurumlarına devletten yardım sağlamaktaydılar. Aralık 1905 ve 1907 yıllarında kabul edilen yasalarla devlet-kilise ayrımı benimsenmiştir ve dini kurumların devlet yardımı almaları önlenmiştir.

Yasama organına üstün bir durum verilmiştir.

1875 Anayasasına dayanan III cü Cumhuriyet…

I – SİYASİ KURUMLARIN TARİHİ GELİŞİMİ :

A – Eski Rejim :

(Ruhbanlar-asiller ve “Tiers-Etat” halk) “Etats généraux”da; her bir sınıfın atrı toplanarak ayrı oylama ile karar alması, birlik kuvvelinin oluşmasını ve dolaylı olarak güçlü kurum görüntüsünün gerçekleşmesini önlemiştir.

Ruhbanların halktan vergi olmak, devlete vergi vermek en önemli ayrıcalıkları olmuştur. Aşağı ruhbanlar, iktisadi ve mali durumlarının kötü olmasının etkisi altında, devrimde “Tiers Etats”ya katılmışlardır.

B – Devrimler :

1789 Devrimi fikri yönden, Voltaire’in sosyal ve iktisadi reformlar görüşü, Montesquieu’nün kuvvetler ayrımı ilkesi ve Rousseau’nun kişi hakları ile birlikte halk egemenliğini kuran “sosyal sözleşme” anlayışı, benimseniştir.

1719 Anayasasına, Montesquieu ve Rousseau’dan esinlenerek üç önemli ilke konmuştur: ulusal egemenlik, temsili rejim ve kuvvetler ayrımı.

1791 Anayasası ile başlayarak, Fransa devamlı bir şekilde yazılı anayasalara dayanan rejimler tanımıştır. I ci Cumhuriyet “Genel Emniyet ve Kamu Selameti Komitesi”ni… Danton ve Robespierre’in başkanlıkları sırasında terör rejimi atmosferine bürünmüştür.

Yürütme gücü, “Direktuar”a delege edilmiştir. 1799 da Napolyon’un hükümet darbesiyle son bulmuştur. I inci Cumhuriyet dönemi son bulmuş.

Napolyon’dan sonra kurulan Restorasyon’da 4 Haziran 1814 Anayasa koşulu ile kralın üstünlüğü, temsili bir rejim içinde tekrar yerleşmiştir.

Yasama gücü iki meclise bırakılmıştır.

1848 ihtilalinde 4 Kasım 1848 de bir Anayasa ile II nci Cumhuriyet ilan edilmiştir.

II nci Cumhuriyet, tek bir meclis; yürütmede ise, halkın seçtiği bir Cumhurbaşkanı… kuvvetler ayırımı ilkesi…

Napolyon’un yeğeni Prens Louis Napolyon(…) II nci İmparatorluk, Almanların Sedan Savaşında gelip gelmeleriyle son bulmuş ve Eylül 1870 de III nü Cumhuriyet ilan edilmiştir.

C – III – IV – V ci Cumhuriyetler :

a) III cü Cumhuriyet

III cü Cumhuriyet; Cumhurbaşkanı, 7 yıl süre için iki Meclisin ortak toplantısında çoğunlukla seçilen ve yürütme gücünü elinde toplayan devlet şefi… Yasama gücü iki Meclise bırakılmıştır.

III cü Cumhuriyetin bir diğer özelliği, I ci Dünya Savaşının sonundan II ci Dünya Savaşının başlangıcına kadar ortalama altı ay faaliyette bulunan hükümetlerle yaratılan hükümet istikrarsızlığı olmuştur.

Vichy hükümeti sağın bir başarısı olarak Cumhuriyetçi kurumları yok etmiş ve geleneksel değerlere bir dönüş yaparak, yasama, yürütme ve siyasi konularda yargı yetkisi bir kişide toplanmıştır.

b) IV cü Cumhuriyet :

27 Ekim 1949’da Anayasanın ilanı ile IV cü Cumhuriyet başlamıştır.

Anayasa, Sosyalist-Komünist-Cumhuriyetçi Halkçılar arasında bir uzlaşma sonucu ortaya konmuştur.

IV cü Cumhuriyetin Anayasası, Millet Meclisini sadece hukuken değil, fiili yönden de mutlak hakim yapmıştır.

<p style=”text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;” al

ign=”justify”>c) V Cumhuriyet :

Cezayir’deki olaylar sonucu 13 Mayıs 1958 de yapılan bir askeri darbe etkisiyle IV cü Cumhuriyetin parlamentosu, 1 Haziran 1958 de 329 olumlu oya karşı 224 olumsuz oyla de Gaulle’ün başkanlığındaki bir hükümete rejimi değiştirme görevini verme sorunda kalmış…

De Gaulle teorik olarak sömürgeciliğe son vererek Fransa’ya bağlı denizaşırı ülkelerin kendi kendilerini özgürce belirtmelerini istediğinden; 1958 Anayasası, ulusların kendi kaderlerini özgürce belirtmeleri ilksini ileri sürmektedir.

II – CUMHURBAŞKANI

A – Cumhurbaşkanı Seçimi :

1958 Cumhurbaşkanlığı seçiminde dolaylı oylamaya dayanan bir seçim sistemi kullanılmıştır. Ulusal seçmen koleji.

1962 yılında yapılan değişiklik ile cumhurbaşkanının seçimi genel oylu direkt bir görüntü kazanmaktadır.

Sürenin beş yıla indirileceğine…

Seçim kampanyasında, propaganda harcamalarının devlet tarafından ödenmesi…

Cumhurbaşkanı seçiminde bütün ülke bir seçim bölgesi sayılarak gizli genel oy uygulanmaktadır. İki türlü çoğunluk sistemine göre…

B – Cumhurbaşkanının Yetkiler :

Ulusal birlik sembolü ve anayasanın koruyucusu”

a) Cumhurbaşkanının Normal Yetkileri :

Başbakanı ataması ve başbakanın önerisine dayanarak hükümetin diğer bakanlarını ataması.

Cumhurbaşkanı, Bakanlar konseyine başkanlık yapmaktadır.

Anayasanın 13 üncü maddesinde yüksek dereceli memurlar ile generallerin atanması, Cumhurbaşkanı tarafından yapılmaktadır. Askeri güçlerin şefi…

b) Cumhurbaşkanının Olağanüstü Yetkileri :

cumhurbaşkanı, ulusu olağanüstü durumlardan bir mesajla haberdar ederek, yasama, yürütme güçleri ile gerektiği taktirde yargı gücünü eline toplamakta ve durumu düzelteceğine inandığı her türlü kararı, tıpkı bir diktatör gibi, almak konusunda serbest hareket etmektedir.

c) Yetkilerin Kullanımında Sorumsuzluk :

Vatana ihanet durumu dışında mutlaka bir sorumsuzluk taşımaktadır.

II – HÜKÜMET

Cumhurbaşkanının yanında, Başbakan ile bakanlar ve müsteşarlardan (Secrétaire d’Etat) oluşan hükümetin yapısı.

A – Hükümetin Yapısı :

Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından atanmasına rağmen, görevine son verilmesi hükümetin kolektif olarak istifa etmesiyle sağlanmaktadır.

IV – PARLAMENTO

IV nü Cumhuriyete oranla hükümet istikrarlığını saplamak amacıyla, parlamentonun yetkileri kısıtlanmış bulunmaktadır.

İki meclis görüntüsüyle, Millet Meclisi ve Senatodan oluşmaktadır. Millet Meclisinin milletvekilleri doğrudan doğruya halk tarafından genel oy ile seçilip, Senato üyeleri dolaylı oylama ile seçilerek Cumhuriyetin saha kollektivitelerinin temsil edilmesini sağlamaktadır.

A – Millet Meclisi ve Senato Seçimi :

a) Millet Meclisi :

577 milletvekili.

21 yaşındaki seçmen, 23 yaşını dolduranlar milletvekili seçilebilmek…

3500 (üç bin beş yüz) kişiden az sakinleri olan komünler için yasa, iki türlü çoğunluk uygulamasını korumuştur.

2500 kişiden fazla sakinleri olan komünler için yasa “Çoğunluk-Nispi Karma Oylama” biçimini getirmektedir.

% 5 baraj.

b) Senato :

274 senatör. Senatör seçiminde; milletvekilleri il meclis üyeleri ile belediye meclislerinin üyeleri oy kullanabildiğinden oylama dolaylı görüntülü olmaktadır. Senatörlerin çoğunluğunu tarımsal bölgelerin temsilci kimliğini taşımaktadır.

Uninominal iki türlü

çoğunluk esasına dayanmaktadır. Millet Meclisi seçiminde olduğu gibi, senatör gerektiğinde yerini alacak bir yedek üye ile beraber seçilmektedir.

Senatörlerin görev süresi dokuz yıl olmakla beraber, her üç yılda bir Senato üyelerinin 1/3 oranında yapılan seçimlerle yenilenmektedir.

C – Parlamentonun Yetkileri :

Günümüzde seçilmiş meclislerin iktidar tarafından izlenen siyaseti saptamaya ve bizzat yönetmeğe, teknik yönden, muktedir olmadıkları görülmektedir.”

Yasa yapma ve hükümeti denetleme.hükümetin güvenlik talebinde güven oyu vermek suretiyle hükümeti düşürebilme olanağına sahip bulunmaktadır.

Sosyal ve İktisadi Konsey, toplumun çeşitli grupların temsilcileriyle çeşitli grup faaliyetleri arasında rasyonel işbirliği sağlama amacını taşımaktadır.

V – SİYASİ PARTİLER VE PARTİ SİSTEMİ

Örgütlenmiş altı parti vardır. % 7 aşırı sağ, % 17 sağ, % 31 Merkez, % 19 sol, % 16 aşırı sol akımlarını benimsemiş bulunmaktadır.

Partiler arasında S.F.İ.O. ile P.C.’nin kitle partisi yapısına karşılık, diğer partiler kadro veya kadro-kitle karışımı bir görüntü taşımaktadır.

A – Siyasi Partilerin Görüntüsü :

UNR Yeni Cumhuriyet için Birlik: De Gaulle’ün milliyetçi ve neo-liberal görüşlerini yansıtan “Gaullism” yanlısı bir partidir. Kadro partisi.

P.C.F. Fransız Komünist Partisi: Kuvvetli bir örgüt yapısı olan, kitle partisidir. Reformist çizgidedir.

S.F.İ.O. Sosyalist Parti İşçi Enternasyonalinin Fransız Seksiyonu: Kitle Patisidir.

P.R. Radikal Parti: Kadro partisidir.

M.R.P. Cumhuriyetçi Halk Hareketi: Hıristiyan-Demokrat kesimi temsil eden kadro-kitle karışımı.

Bağımsızlar: Kadro partisi…

UNR olan parti, RPR Cumhuriyetçiler için Birlik olarak değiştirilmiştir.

S.F.İ.O. olan parti, PS Sosyalist Parti olarak değiştirilmiştir.

Kazanılan oya göre fazla temsil edilmenin gerçekleştiği görülmektedir.

B – Parti Sistemi ve Siyasal Kuvvetler :

Fransız siyasi partileri arasında en kuvvetli durumda Gaullismin temsilcisi olan R.P.R. bulunmakta.

VI – SİYASİ SİSTEMİN İŞLEYİŞİ

Parlamenter çoğunluk yarı-başkanlık sistemi işlemektedir.

V inci Cumhuriyetin anayasasında kurumların istikrarı ve güçlü kalması için iki temel unsur garanti altına alınmıştır: birincisi yürütmenin iki başı arasında cumhurbaşkanı ve başkanın diğer bir değişle cumhurbaşkanı ile parlamenter çoğunluk arasında anlaşmazlık çıktığında halkı hakem yapma olasılığı; ikincisi de hükümetin etkinliğidir.

AYRIM IV

SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ –

BAĞIMSIZ DEVLETLER TOPLULUĞU

Marksist ideolojiye dayandırılarak otoriter bir rejim görüntüsüne sahiptir.

Slavların, fiilen, egemen öğe olarak görüldüğü…

Sovyet toplumu, bir iktidar, otorite, statü ve maddi telafiler piramidi olarak görülebilir. Tarihi gelişim içinde feodalizm, kapitalizme yolu açtığı gibi, kapitalizmin de çelişmelerinin gelişmesi sonunda proletarya diktatörlüğüne ve dolayısıyla son aşamada komünizme yolu açık tutacağı ileri sürülmüştür.

I – SİYASİ SİSTEMİN TARİHİ GELİŞİMİ :

A – Çarlık Rusyası :

Temelde Saray bürokrasisi diyebileceğimiz Saray asillerinin liberal fikirlere karşı cephe alması, Rus Devletinin en önemli nedenlerinden biri olmuştur.

Çarlık rejiminin üç önemli sorunu vardı. Köylülere toprak dağıtımı, tarım reformu.

Devrimci hüviyet taşıyan partinin ilki 1898 yılında kurulan Sosyal Demokrat Parti’dir. Bu parti, 1903 Londra toplantısında açıkça Marksizmi, otoriter ve Devrimci davranışı benimseyen Lenin’in lider olduğu ve çoğunluğunu oluşturan Bolşevikler ile azınlıkla olan Menşevikler arasında iki kısma ayrıldı.

1905 Devrimi, bir bakıma Rus-Japon savaşındaki başarısızlığın temel nedenidir.

B – 1917 Devrimleri :

Şubat 1917 Devrimi “Burjuva Devrimi” olarak nitelenmiş ve hareket yukarıdan aşağıya olmuştur.

Liberal geçici hükümetin Temmuz 1917’ye kadar İhtilalci Sosyalistlerle Bolşeviklerin etkilerine müdahale etmeyi bile düşünmemiştir. Bolşevikler, Lenin’in liderliğinde üstün organizasyonları, disiplinli hareketleri ve silahlı kızıl muhafızlarıyla ağır basmaya başlamışlar ve Almanya’dan sağladıkları büyük mali yardımlarla “ekmek, toprak ve barış” sloganına dayanan propagandalarıyla işçi ve ordu çevrelerinde taraftarlarının sayısını arttırmışlar.

Bolşeviklerin “bütün iktidar Sovyetlere”

16 Ekimde Trotsky “İhtilalci askeri komiteler” kurmuştur. 26 Ekim sabahı saat ikide Bolşevikler sarayı işgal ederek geçici hükümeti devirmiştir.

Kızıl Muhafızlar Lenin’in Kurucu Meclisi feshettiği kararına dayanarak meclisi dağıtmışlardır.

C – Lenin Dönemi :

Taraftarlar Lenin’in; XX ci yüzyılda Marks’ın fikirlerini geliştiren, bilimsel sosyalist doktrini kapitalizmin yarattığı yeni durumlara uygulayan, proletarya ihtilaliyle proletarya diktatörlüğünü gerçekleştiren, Sovyet sistemiyle sosyalist düzeni yerleştiren, enternasyonal komünizmi ile dünya ihtilalinin ilerlemesini sağlayan kimse olarak tanıtmışlardır.

a) Devlet Anlayışı :

Devleti, sınıf çıkarları arasında hakemlik yapan, genel çıkar ve ortak iyiyi gerçekleştirme amacı taşıyan sosyal bir organizasyon olarak ele alan teoriler, Marksistler tarafından hakim sınıfın hakimiyetini gizlemek ve sömürülen sınıfın da bu hakimiyeti kabul etmesini sağlamak için kullanılan aldatıcı araçlar olarak yorumlanmıştır. Marx, Engels ve özellikle Lenin tarafından devlet, hakim sınıf çıkarlarını koruyan ve hizmetinde olan üst yapı görüntülü bir araç olarak kabul edilmiştir.

b) Savaş Komünizmi ve 1918 Anayasası :

Ekim-Kasım 1917, 1921 yılına kadar uzanan devre Rus siyasi rejiminde Savaş Komünizmi olarak adlandırılmaktadır.

c) N.E.P. ve 1924 Anayasası :

İktisadi durumu düzeltmek, kolektifleştirmeye uygun ortamı yaratmak için… Lenin X uncu Rus Komünist Partisi Kongresinde, kapitalizmden belirli bir derecede yararlanmak yeni askeri siyasettir (N.E.P.).

Savaş sırasında, Bolşeviklerin kurtardıkları ülkelerin Rusya Sovyetlerinin Federatif Sosyalist Cumhuriyetine katılmalarıyla, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan… Aralık 1922 de Sovyetlerin kongresinde Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve Transkafkasya’dan oluşan dört cumhuriyeti kapsayan “Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’nin” kurulması kabul edilmiştir. 1924 yılında Özbekistan ve Türkmenistan birliğe girmiştir.

Birlik Sovyet için temsilcilerin her federe nüfusuyla orantılı olarak seçilmesi Uluslar Sovyeti’nde ise her federe devletin aynı sayıda üye bulundurması ilkesi benimsenmiştir. İki meclis “presidyumu”.

Seçim tekniği: Kent-köy arasında temsil edilme farklılığı, dereceli oylama, oy kullanma hakkının bazı gruplara tanınmasıyla dar oy verme gibi.

C – Stalin Dönemi :

Stalin, Lenin’in ölümü ile “hakim olmak için bölmek” sanatını iyi bir şekilde uygulayarak, XVI cı Komünist Parti Kongresinde ilk defa parti içinde sağ ve sol eğilime sahip gruplaşma olmamış; görüşler birleşmiştir. Tek bir şahıs; parti işçi sınıfının, merkezi komite partinin, genel sekreter merkezi komitenin yerini almak suretiyle.

Sanayileşme programları öngörmüştür. Stalin, planlama yolu ile sanayileşmeyi gerçekleştirme yanında, ideolojik bir yönlendirme yapmak istemiştir.

Köylünün kollektif sisteme karşı olan isteksizliği nedeniyle azınlığı oluşturan kolektifleştirmenin tam olduğu “Sonkhoz”larla (devlet çiftçileri), çalışanların hisse sahibi olduğu, üretim kooperatifi “Kolhoz”lardan oluşmuştur.

Stalin, genel sekreter olarak partinin bakanlar konseyinin başkanı olarak devletin ve başkumandan olarak da ordunun tek hakimi olmuş ve iktidarını mutlak bir şekilde yürütmüştür.

D – Stalin Sonrası Dönem :

İktidarın dağılımı sorunu hala olumlu bir biçimde, kriz yaratmadan halledilememiştir. 1953-1964 birinci şahsiyeti olarak görülen Kruşçef, Lenin ve Stalin’in mutlak iktidarına sahip olamamış…

Krutçef, Stalin mitini yıkma kampanyası yanında yeni ideolojik formülerler komünist hareketi daha cazip kılma ve kendi durumunu kuvvetlendirme amacını gözetmiştir.

Krutçef, ileri attığı “Barış içinde birlikte yaşama”

14 Ekim 1964’de Brejnev’in parti sekreteri, Kosigin’in başbakan ve Podgorni’nin Presidyum başkanı olduğu güçlü bir iktidar dengesi yerleşmiştir.

E – 1936 ve 977 ANAYASASI

On beş Sosyalist Cumhuriyetin, Ferde Cumhuriyetlerin bazılarında, anayasa gereğince, bağımsız cumhuriyetler bulunmaktadır. Ayrıca “bağımsız eyalet” ile “ulusal bölgeler” de Federe devletin sınırları içinde yer almaktadır.

Federe cumhuriyet üç temek hakka sahiptir: Birlikten çıkabilme, rızaları alınmadan sınırlarının dokunulmazlığı ve yabancı devletlerde diplomatik ilişkiler kurabilme hakları.

Birliğin hakim görüntüsü merkezi otoriteye dayanan merkeziyetçiliktir.

Rus Çarlığı’na özgü olan merkeziyetçilik ve Ruslaştırma Rus yöneticilerinin devamlı olarak uluslararası konjonktür elverdiğince göz önünde tuttukları ana ilke olmuştur.

II – FEDERAL SİYASİ KURUMLAR :

Sovyet Süprem, Presidyum, Bakanlar Konseyi.

1 – S.S.C.B. Sovyet Süpremi :

Sovyet Süprem, birlik içindeki ulusların egemenliğini devrettiği, bütün devlet gücünü, teorik olarak, kendinde toplayan meclistir. Sovyet Süprem, yasama gücünü mutlak bir şekilde muhafaza etmektedir.

a) Sovyet Süpremin Yapısı :

300 bin kişiye bir temsilci olmak üzere, direkt olarak g,zl, ve genel oyla Sovyet halkı tarafından seçilmektedir. 18 yaşındaki seçmen, 23 yaşındakilerin seçilebilme hakkı olduğu seçme-seçilme yönünden kadın-erkek arasında farkın olmadığı, çoğunluk esasına göre iki turlu, tek listenin halkın oylamasına sunulduğu öngörülmüştür. Seçimler plebisit görüntüsünü taşımaktadır.

Milletler Meclisinde Rusya Federe Devletler Cumhuriyetinin 266 üye ile fazla temsil edilerek üstünlüğü sağlamasına sebep olmaktadır.

b) Sovyet Süpreminin Yetki ve İşleyişi :

Her iki meclisin yasama dönemi dört yıl olup…

Temelde S.S.C.B. nin fiili mutlak hakimi bütün güç anayasa perdesinin arkasında Partide görünmektedir.

2 – Sovyet Süpremi Presidyumu :

Sovyet Süpremin iki Meclisi ortak bir toplantıda Presidyumunu seçmektedir.

Presidyum hukuki yönden federal ve federe kademeler arasındaki yetki çatışmalarını karara bağlamak gücüne sahiptir. Referandum yapma yetkisi vardır.

Sovyet Süpremi, toplantı dönemleri dışında bütün yetkilerini Presidyuma delege etmiş bulunmaktadır.

3 – Bakanlar Konseyi :

yürütme organı. Bakanlar Konseyi, Sovyet Süprem vaya Presidyum tarafından alınmış kararları uygulamakla yükümlü bir delegrasyon görüntüsüne sahip.

a –

Bakanlar Konseyinin Yapısı :

Üye sayısının oldukça yüksek…

b – Bakanlar Konseyinin Yetkileri :

bakanları iki gruba ayırmaktadır. Federal bakanlar ile Federe bakanlar.

4 – Organlar Arasında İlişki ve Yetki :

Anayasanın üstünlüğü ilke olarak kabul edilmekle beraber mutlak bir anlam taşımaktadır. Anayasada öngörülmüş kurumların dışında, parti fiili karar mercii olarak görülmektedir.

III – FEDERE DEVLETLERİN SİYASİ YAPISI

Federe devletlerin en üst organı Sovyet Süprem olup…

IV – TEK PARTİ

1 – Partinin İki Prensibi :

Demokratik merkeziyetçilik” ve “İçdemokrasi”.

3 – Parti Örgütü :

Partinin en üstün organı Parti Kongresidir. Parti Merkez Komitesi, iki kongre arasındaki dönemde bütün parti faaliyetlerinin yöneten organ durumundadır.

Politbüro devamlılığı sağlamak, Merkez Komitesinin en önemli organı.

Temelde Rusya’yı yöneten önemli kararların parti merkez organları aracılığıyla fiili son üst mercii olarak Parti Genel Sekreteri tarafından alındığını söylemek olanaklıdır. S

.S.C.B. Sovyet Süpermi, kuvvetler birliği esasına göre, yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerini elinde topladığından Sovyet mahkemeleri iktidarın, özellikle gerçek güç olan partinin, baskı ve etkisi altındadır.

Sıkı disiplin ve üst karara itaati ifade eden “Demokratik Merkeziyetçilik”.

Rus nasyonalizmi genel olarak dört akıma bölünmüştür: Liberal nasyonalizm, sağ ve sol radikal nasyonalizm, muhafazakar nasyonalizm.

Liberaller, Batının Hıristiyan-demokratlarına yaklaştırılabilir. Radikal rasyonalistler S.S.C.B. nin devrettiği mirası süper devleti öngörüyorlar. Merkezi oluşturan ve Rusya’ya geçmişin prestijini sağlamak isteyen merkez muhafazakar eğilimi vardır.

V – GORBOÇOV’DAN GÜNÜMÜZE

Stalinci veya volontarist sitil, yöneticilerin anladığı ve istediği biçimde halkı yaşamaya, çalışmaya zorlayan biçimdi.; Brajnev yönetiminin sitili, fırsatçı ve sosyal yaşamın objektif koşullarına uymaktan ibaretti. Gorboçov ise pragmatik sistili benimseyerek…

Prostrika ve “Glasnost.

Komünist Partisi’nin 1988’de XIX ncu Konferansı kurumlar, toplumun demokratikleşmesi, 1977 Anayasası’nın değiştirilmesi ve hukuk devletinin oluşmasını benimsemiştir.

– 1 Aralık 1988 Yasası

sosyal örgütler tarafından seçilen milletvekilleri bir seçimden ziyade bir kooptasyon ile belirlenmiştir.

– 14 Mart 1990 Yasası

Politik açıdan demokrasiye ekonomik açıdan liberal bir ekonomiye geçiş… ideolojisinin yıkılmasından yeni değer sistemi yaratılırken Ortodoks Rum kilisesine başvuru büyük bir yer işgal etmiştir.

14 Mart 1990 yasası, anayasal bir reform olarak S.S.C.B. Başkanının sistem içindeki rolü ve yetkilerini 10 madde içinde düzenlemektedir.

– 26 Aralık 1990 Reformu

1988 yılından beri S.S.C.B.’de girişilen reform hareketlerinin somut getirisi Komünist Partisi’nin tek yönetici olma rolünden yoksun bırakılmasıdır. Ağustos 1991 darbesinden sonra Gorboçov’un iktidarda kalması olası değildi. 25 Aralık 1991 emekliye ayrılarak Gorboçov dönemi son bularak yerini Bağımsız Devletler Topluluğu (B.D.T.) bünyesinde özellikle Rus Cumhuriyeti’nde daha liberal, genel özelleştirmeyi öngören Yeltsin dönemine bırakmıştır.

– Ağustos 1991 Darbe Sonrası Kurumsal Değişme

Rusya Cumhuriyeti’nin başkanı B. Yeltsin yapılan darbenin ve olağanüstü devlet konseyi kararlarının yasal olmadığını ilan ederek Kalk Milletvekilleri Kongresi’nin hemen toplanmasını istemiş ve bir “genel grev” çağrısı yapmıştır.

– 13 Aralık 1993 Anayasası

13 Aralık 1993 anayasası halen yürürlüktedir.

Rusya federasyonunun bu anayasa ile anay

asal düzeni yarı başkanlık sistemine uygun düşmektedir.

Kuvvetler ayrılığı”… “laik”

Başkan, dört yıllık bir süre için Rusya Federasyonu vatandaşları tarafından gizli, genel, eşit ve doğrudan bir oylama ile seçilmektedir.

– Bağımsız Devletler Topluluğu

Bağımsız Devletler Topluluğu bünyesi içinde Federal Rusya Cumhuriyeti, eski S.S.C.B.’nin sahip olduğu toprakların 2/3’ine ve G.S.M.H.’nında % 60’dan fazlasına sahip olduğundan en fazla ağırlıklı ve etkili devlet görünümündedir. Batı, S.S.C.B.’nin mirasçısı sıfatını Rusya Cumhuriyeti’ne tanıyarak…

21 Aralık 1991’de Alma-Ata’da toplanan S.S.C.B.’ne 25 Aralık 1991’de son vermişlerdir.

– Devlet Şefleri Konseyi

B.D.T.’nun en üst organıdır. Konseyin başkanlığı dönüşümlüdür.

– Hükümet Şefleri Konseyi

Politikasının belirlenmesinde…

– Bakanlık Komiteleri

Genel politika gözden geçirmekle yükümlü komiteden oluşmaktadır.

B.D.T.’nun üyeleri arasında işbirliği ve eşgüdüme yardımcı olmaya dayandığından son derece önemlidir.

B.D.T.: Rusya, Beyaz Rusya, Moldovya, Kazakistan, Kırgızistan, Taşikisyan, Özbekistan, Azerbaycan, Ermenistan.

Comments

facebook'ta yorum yazın

ÇAĞDAŞ DEVLET SİSTEMLERİ (Prof.Dr. Esat ÇAM) III” üzerine bir düşünce

fikrin nedir?