ÇAĞDAŞ DEVLET SİSTEMLERİ (Prof.Dr. Esat ÇAM) IV

Yazının Tamamı

<meta equiv="CONTENT-TYPE" content="text/html; charset=utf-8">  <title></title>     <meta name="GENERATOR" content="OpenOffice.org 2.4  (Linux)">   <style type="text/css">     <!--        @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm }        P { margin-bottom: 0.21cm }     -->     </style>  <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="center"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>AYRIM V FEDERAL ALMANYA CUMHURİYETİ</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">1971 yılında Alman Birliğinin kuruluşundan sonra yürütme gücünün üstünlüğünü benimseme yönünde gelişmiştir.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">1871-1918 döneminin İmparatorluk rejimi, 1919-1933 dönemi’nin Weimer Cumhuriyeti, 1933-1945 döneminin Nazi Rejimi.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>I – SİYASİ GELİŞİMİN TARİHİ GELİŞİMİ</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Alman tarihi içinde ulusal birlik sorunu olmuştur.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Birliğin gerçekleştirilmesinde özellikle Bismark’ın rolü çok büyük olmuştur.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>A – İmparatorluk Rejimi</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Prusya’nın diğer eyaletlerinden ayrı olan bir özelliği; Prusya Kralı’nın aynı zamansa Alman İmparatoru, başbakanın da Alman Şansölyesi (Başbakanı) olmasıydı.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Egemenlik hakta değil, üye devletlerin prenslerinde idi. En önemli federal organ Bundestrat’da (Federal Konsey). Kaiser (İmparator) ulusal birliğin başı olup, Bundesrat ve Reinhstag (Federal meclis) tarafından denetlenirdi. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">1872 yasası Almanya’da anayasal bir krallık kuruyordu.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Reichstag’da da burjuvazinin aleyhine işleyen bir temsil esası vardı.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>B – Welmar Cumhuriyeti</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">18 Kasım 1918’de bir grup sosyalist lider Cumhuriyeti ilan edip geçici bir hükümet kurdular.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Welmar Cumhuriyeti büyük bir askeri yenilgi ve Versailles gibi ağır bir antlaşma üzerine kuruldu.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Weimar Cumhuriyeti Anayasası ilerici niteliğine rağmen monarşik-otoriter düzenin değerlerine ve ilişkilerine pek dokunmamıştır. Patriarkal-otoriter aile yapısı, iş terlerindeki askeri-otoriter düzen, sosyal merdivenin Hiyerarşik-otoriter yapısı, vatandaşla devlet arasındaki büyük mesafe Weimar’da değiştirilmiş değildi. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">1932 yılına gelindiğinde Almanya’da 10 milyon işsiz bir kitle oluşmuştu. Sıkıntı içindeki kitleler radikal partilere yönelmiştir.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Katolik elitlerin Merkez Partisinin aksine Nazilere karşı büyük direnme göstermiş olmalarıdır. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>C – Nazi Rejimi</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Weimar Cumhuriyetinin çöküşü üzerinde ekonomik buhranların rolü büyük olmuştur. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Buhranlar yol açtıkları yoksullaşma ve yarattıkları güvensizlik ortamıyla, anti-parlamenter siyasal güçlerin gelişmesine zemin hazırlamıştır.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Hitler’in iktidarı alışı da Weimar rejiminin hukuki ve siyasi zaaflarından yararlanarak olmuştur. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">1923’’te Münih’te başarısızlıkla sonuçlanan “Birahane Darbesi”nden sonra, iktidar mücadelesini yasal yollardan yürütme yöntemini benimsemiştir.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Ve parti doktrini ırkçılık, sosyal devrimcilik ve siyasal romantizm gibi öğelere dayandırılmıştır.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Nazilere göre, tarih yaşama kavgası ve ırkların üstünlük mücadelesinden ibarettir. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">30 Ocak 1933’de Hindernburg tarafından Şansölyeliğe davet edilen Hitler’in Şansölye olmasıyla yollar Nazi’lere açılmıştır. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">14 Temmuz 1934’de siyasi faaliyette bulunabilme sadece Nazi Partisine tanınmıştır.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Faşist rejimlerde olduğu gibi Alman faşizminin de en belirgin niteliği baskının kuramsallaştırılmasıdır. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>D – Savaş sonrası Almanya</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">İki ayrı Alman devletinin kurulması 1949’da oldu. Batılı üç devlet kendi işgalleri altındaki toprakları birleştirmesiyle Federal Alman Cumhuriyeti, Sovyet bölgesinde de Demokratik Alman Cumuriyeti kuruldu. Postdam’da Üç Büyükler Almanya’nın tek bir ekonomik birim olarak tutulması…</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Fransa ve Bavreya eyaletinin isteği reddedilip, merkeziyetçi yanı ağırlıklı federal bir devlet kuruldu. </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Anayasa, 1949’da kabul edildi. İlk başkan Hıristiyan Demokrat Konrad Adenauer oldu. Adenauer rejimi, bir “restorasyon dönemi” olarak otoriter bir görünüm taşımıştır.</span></p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;">Adenauer’in partisi CDU (Hıristiyan Demokrat Birlik). SPD’nin (Sosyal Demokrat Parti) </span> </p> <p style="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm;" align="justify"><span style="font-family:Book Antiqua,serif;"><b>II – YASAMA GÜCÜ</b></span></p> <p style="text-indent: 1.25

cm; margin-bottom: 0cm;” align=”justify”>Kuvvetler ayrımı ilkesi temelde yatan üstün ülkedir.

A – Parlamentonun Yapısı

F. Almanya’nın yasama organı çift meclislidir; Bundestag (Federal Meclis), Bundestrat (Federal Konsey). Eyalaetlerin sayısı 9’dan 16’ya çıkmış.

a – Bundestrat (Federal Konsey)

Bundestrat özgün bir konseydir, üyeleri seçimle gelmezler, tayin edilirler. Hükümetler tarafından saptanırlar. Berlin’i Bundestrat’da temsil eden 4 üyenin oy hakkı yoktur.

Bu tür karmaşık bir sistemde iki meclisin uyumlu bir biçimde çalışabilmesi oldukça güçtür; bu nedenle yukarıda sözü geçen komitelerden biri olarak Konferans Komitesi, işbirliğini sağlamak görevini yüklenmiştir.

b – Bundestag (Federal Meclis)

Bundestag’ın 15 sandalyesi olan her partinin bir parlamento örgütü, grup kurma hakkı vardır. “Parti bütünlüğü ve disiplini Alman geleneğine iyice yerleşmiştir.

Yasama görevinin yürütüldüğü ağırlık yeri Komitedir.

B – Parlamentonun İşleyişi

İki meclis arasındaki ilişki, teorik olarak, Bundestag’ın üstünlük ilkesine göre düzenlenmiştir.

Yasa önerme yetkisi Bundestag’a aittir.

III – YÜRÜTME GÜCÜ

Parlamenter demokrasinin Hükümet başkanı olan “Şansölye” yürütme gücü açısından Cumhurbaşkanından daha çok yetkilerle donatılmış.

a – Cumhurbaşkanının Seçimi

federal Cumhuriyetin başkanı beş yıllık süre için görev yapmaktadır.

Cumhurbaşkanı, Federal Meclis tarafından seçilmektedir.

b – Cumhurbaşkanının Yetkileri

Sistem içinde Cumhurbaşkanının sembolik bir rolü vardır.

B – HÜKÜMET

a – Hükümet Yapısı

Hükümet, başbakan (şansölye) ve bakanlardan oluşur.

b – Hükümetin İşleyişi Yetki ve Sorumluluğu

Yürütme ve yasama organlarının küçük çapta bir kopyası da eyaletlerde vardır.

IV – YARGI GÜCÜ

Yargı gücünün en üst noktasında Federal Anayasa Mahkemesi vardır.

Eyaletlerin kendi anayasaları ve mahkemeleri vardır. Ancak bunların federal anayasaya uygun olması gereklidir.

V – SİYASİ PARTİLER VE BASKI GRUPLARI

Weimar Cumhuriyeti, Sosyal Demokratlar ve Merkez Katolikleri gibi iki merkez partisinin birleşmesi ile doğmuştur.

Bugün Alman siyasi parti sisteminde esas olarak Sosyal Demokrat Parti ile Hıristiyan Demokrat Parti etkin olmakla beraber, Liberal Parti’nin de bir “anahtar” parti olma durumu devam etmektedir.

A – Siyasi Partiler

Partilere karşı olan bu güvensizliğin nedenleri Alman tarihinde bulunmaktadır. Çoğu Batı ülkesinden farklı olarak, Almanya’da partiler devlet ile birlikte onun bir parçası olarak devletten sonra ortaya çıktıklarından, önce kurulmuş olan devlet uzun bir otoriter geleneğe sahip olmuştur.

a – Hıristiyan Demokrat Birliği (Christich Demokratische Union)

Nazi öncesi sağcı ve merkezci partilerin varisi sayılır.

I – CDU’nun Yapısı ve Örgütlenmesi

Nasyonalist-otoriter eğilimli CSU, Welmar’da Merkez Partisinden ayrılan Bavyera Katolik Partisinin varisidir. CSU, CDU’dan daha sağda bir konuma sahiptir.

II – Parti Üyeliği

CDU’da üyelik oldukça düşük düzeydedir. Ayrıca parti saflarındaki üyelerin etkinliği genellikle seçim zamanlarına dönüktür.

Modern” ve “muhafazakar” diye ayrılabilecek öğeleri bir araya toplayabilmesi…

b – Sosyal Demokrat Parti (Sazlaldemokratische Partei Deutschlands)

CDU’nun aksine, SDP yüz yıllık geçmişi olan bir partidir. Yıllarca Alman işçi sınıfının önderliğini yapmış, kitle partisi olmak yolunu seçmiştir.

1959’da Bad-Godesberg’de kabul edilen parti programıyla, SDP bütün Marxist geçmişini yadsıyarak tamamen reformist ilkeleri benimsemiş.

SPD’nin Yapısı ve Örgütlenmesi

CDU’nun seçkinci yapısına karşılık, SPD’nin federal liderliği bu anlamda tabanıyla daha açık bütünlük ve birlik içindedir.

Başkanlığın tek kişide değil de, bir grubun elinde bulunması SPD’de gelenekseldir.

F. Almanya’nın yegane çatı örgütü olan İşçi Sendikaları Birliği ile organik bağ içindedir.

c – Liberal Demokrat Parti (Freie Demokratische Partei)

Eski Nasyonal Liberallerin mirasçısı. İlerici bir tavrı vardı. SDP’yi desteklemeye başlamıştır.

B – Siyasal partileri destekleyen sosyal gruplar

PARTİLERİN BİLEŞİMİ (30)

CDU/CSU

SPD

FDP

Erkek

41 %

56 %

49 %

Kadın

59

44

51

21-29 yaşı

21

22

17

30-44 yaşı

26

33

29

45-59 yaşı

30

27

31

60 ve üstü

23

18

23

İlkokul eğitimli

74

88

56

Lise eğitimli

26

12

44

İşçi

27

67

67

Beyaz yakalılar

26

18

30

Memurlar

10

5

11

İş adamlar

13

5

23

Serbest meslek

2

1

4

Çiftçiler

12

4

11

Aylık geliri

100 DM’nin altında

14

10

9

400-599

25

31

20

600-799

26

36

23

800-999

18

15

21

1000-1499

13

7

18

1500 ve üstü

4

1

9

Protestanlar

40

63

69

Katolikler

58

31

26

Diğerleri

22

6

3

SDP oylarını ağırlıkla işçiden almaktadır.

C – Seçim Sistemi :

Bundestat’ın seçimle değil, tayinle geldiğini belirtmiştik. Federal seçimler Bundestag için yapılmaktadır. Ve kişiselleştirilmiş seçim sistemi kullanılmaktadır.

Her eyalette nüfusun oranında belli sayıda yer ayrılmıştır. 496’dır. Bunun yarısı tek üyelik seçim bölgelerinden, yarısı ise eyalet listelerinden seçilir. Birinci grup çoğunluk sistemi ile, ikinci grup ise nisbi temsil ve d’Hondt sistemiyle seçilir.

Seçmen, bir oy pusulası üzerinde iki türlü oy kullanmaktadır. “Birinci oy” seçim bölgesi adayı için, “ikinci oy” da eyalet listesi için verilir.

Seçim bölgesi yönteminin bir sakıncası, buradan seçilen üyelere parti içinde belirli bir prestij ve bağımsızlık sağlanmaktadır.

İkinci oyların” en az % 5’ini alamayan veya en az üç seçim bölgesinden temsilci çıkaramayan partilerin parlamentoya girememesidir.

D – Baskı Grupları :

Katılikler ağırlıkla CDU’yu Protestanlar da SPD’yi desteklemişler.

Tarım birlikleri daha çok CDU ve FDP’ye yanaşmışlar.

İşveren birlikleri, işçi sendikaları, nSPD’den. DGB ile organik bağlar içindedir.

VI – SİYASİ SİSTEMİN İŞLEYİŞİ

Merkeziyetçi yanı ağır basmaktadır.

Cumhurbaşkanlığı yeni Almanya’da büyük ölçüde sembolik bir kurum olarak belirmiştir.

Almanya’da Siyasal yaşam gerek federal, gerekse eyalet ölçeğinde iki büyük partinin (CDU/CSU ve S.P.D.) hakimiyeti yanında iki küçük partinin (FDP ve Yeşillerin) varlığı ile somutlaşmaktadır. 1966-1969 yılları arasında iki büyük parti (CDU-SPD) ülkenin yüksek çıkarları nedeniyle koalisyon yapabilmişlerdir.

AYRIM VI ÇİN HALK CUMHURİYETİ

1949 yılında Çin Halk Cumhuriyetini kuran Çin Komünist Partisi, Çin’i tarım ülkesi görünümünden kurtararak sanayi ülkesi aşamasına getirmek için ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel bir devrim ile sosyalist Cin’i yaratmayı amaçlamıştır. “Eski Çin dünyasında sosyal değişmeler, yasalar ve kararnamelerin kabulü ile değil, moral, davranışların yönlendirilmesindeki değişmelerle olmaktadır.”

Çin yönetiminde Han’ın arkasında hükümeti ve idari mekanizmayı yürüten ve yöneten gerçekte aydın, okumuş memurladır (mandarinler).

Çin Devrimi , paralel devrimci iki hareketi içermektedir. 1911 devriminden sonra ortaya çıkan krizli dönemde şehirlere dayanan Kuomintahg’dır; köylere dayanmağı Komünist Partisi. Başlangıçta bir arada yürüyen bu iki hareket 1927-1928 yıllarında Koumintang’ın komünistlere karşı girişmiş olduğu imha edici eylemler karşısında örtülü olana açıklık vererek birbirini yok etmek mücadelesine başlanmıştır.

Şankayçek’in önderliğindeki Kuomintang’a karşı komünistlerin köylülerle işbirliği yaparak oluşturdukları Kızıl Ordu 1940’lı yıllara kadar gerilla taktiği yanında kitleleri çevrelemek için politika ve ideolojik birleşmeyi uyumlu bir biçimde yürütmeye çalışmıştır.

Komünistler, Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1 Ekim 1947 de ilan etmişlerdir.

Restorasyon dönemi; 1952-58, tarımda kooperatifleşme, sanayide ise kapitalizmi; 1961-65 dönemi birleştirme ve onarım; 1966-1974 Kültür Devrimi, Mao’nun gençliğin heyecanlı hislerinden yararlanarak…

Marxist-Leninist ve Mao’cu düşünceye dayalı olan dört anayasa..

I – ANAYASALAR

1954 Anyasası

Çin Komünist Partisine her kademede yönetici bir rol vererek rejimin totaliter ve partizan karakteri vurgulanmıştır. “Parti-Devlet” sistemi…

S.S.C.B. Anayasasının izlerini taşımaktadır. S.S.C.B. ile 1962 yılında başlayan anlaşmazlık ve sürtüşmelerden sonra Çin yeni bir ideolojik yön belirledi. Mao, Çin’de entelektüel emek ile el emeği arasındaki ayrımı kaldırma gayreti göstermiştir.

Mao yaşamı boyunca kamu mülkiyetine dayalı, istismarcı olmayan, eşitlikçi, ekonomik ve sosyo-politik açılardan kendi kendine yeterli bir Çin yaratmayı amaçlamıştır.

Troçkist anlamında devamlı devrim söz konusu değildir.

Çin siyasal yaşamında “iktidarın kişiselleştirilmesi” olgusuna sık rastlanmaktadır.

1973 tarihli partinin X. cu kongresinde (ılımlılar-radikaller mücadelesi)…

Çin’in uluslararası ilişkilerde “Özel ekonomik bölgeler yaratılarak; ve “Opendoor” politikası uygulanarak etkinliği arttırmıştır.

II – ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN DEVLET YAPISI

Yetmiş kadar azınlığın yaşamasına rağmen S.S.C.B.’nin benimsediği gibi federal bir sistem yerine, tarihinden kaynaklanan bir tepkiye tetikçi merkezi devlet modellerini benimsemiş olmasıdır.

A – YASAMA

a – Ulusal Halk Meclisi :

Ulusal Halk Mahkemesi bir tür plebisit ve hatta partice tayin görünümündedir.

Beş yıl için seçilmiş olup, her yıl bir kere toplanır.

Ulusal Halk Meclisinin yıllık toplantıları dışındaki dönemde faaliyetlerin devamlılığını bu meclisin Devamlı Komitesi sağlamaktadır.

B – YÜRÜTME :

Yürüme işleri, Ç.H.C. Başkanı, Devlet İşleri Konseyi ve Komisyonlardan oluşan bütün tarafından yerine getirilmektedir.

a – Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı :

Beş yıl olup ikinci bir kez seçilebilme hakkına sahiptir.

b – Devlet İşleri Konseyi (Hükümet)

Faaliyetleri beş yıldır.

c – Komisyonlar

Bakanlıklara bağlı olan komisyonların işlevi, uzmanlık gerektiren konuları ayrıntılı bir biçimde inceleyerek ilgili bakanlıklara bir rapor hazırlamaktadır.

Merkezi Askeri Komisyon, Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı’na bağlı olup ülkenin bütün silahlı kuvvetlerini yönlendirmektedir.

D – YARGI

En üst halk mahkemesi (Yargıtay)

Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuvvetler birliği olup kuvvetler arasında uyumu öngörmektedir.

III – ÇİN KOMÜNİST PARTİSİ

Birleşik Cephe” anlayışı, diğer deyişle Çin Komünist Partisi yanında sembolik, biçimsel ve uydu niteliğinde diğer küçük partilerin bulunması, partinin ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel yaşamı düzenleyen ve yönlendiren tek etkin güç olmasını zayıflatıcı, engelleyici bir durum yaratmaktadır. Ordunun da belirli bir politik ağırlığı vardır.

demokratik merkeziyetçilik”

Devrimci hareketin bütünü iki aşamalı bir süreci kapsamaktadır.: Demokratik devrim ve sosyalist devrim.

Parti yönetiminde S.S.C.B. ile diğer Doğu Bloku Ülkeleri Komünist partilerince de benimsenen “demokratik merkeziyetçilik” ve “iç demokrasi” ilkeleri uygulanmaktadır.

A – PARTİ ÖRGÜTÜ

a- Parti Merkez Organları :

Partinin en üst kademesinde Ulusal Kongre bulunmaktadır.

B – PARTİYE ÜYE OLMA

Çin Komünist Partisi bir tür seçkinler partisidir. Üyelerin büyük yüzdesinin kökeni bütün gayretlere rağmen köylüdür.

IV – SİYASİ SİSTEMİN İŞLEYİŞİ

Siyasi sistemde motör işlevi gören ve dinamizm kazandıran mutlak hakim görünümlü –Kültür Devrimi dönemi hariç- Çin Komünist Partisi’dir.

Seçim Sistemi

Ulusal Halk Meclisinin temsilcileri, delegeler, aracılığı ile dört kademeli bir oylama ile seçilmiş olmaktadır.

Comments

facebook'ta yorum yazın

ÇAĞDAŞ DEVLET SİSTEMLERİ (Prof.Dr. Esat ÇAM) IV” üzerine bir düşünce

fikrin nedir?