SİYASAL DÜŞÜNCELER VE YÖNETİMLER (Ayferi Göze)

SOSYAL DEVLET ANLAYIŞI

Liberal devletin bilindiği gibi toplum devlet ve iktidar anlayışı bireye ve birey idaresine dayanır. İnsanın doğal haklarında özgürlük güvenlik mülkiyet ve baskıya karşı direnme hakları sosyal devlette de ailenin toplumun temelini..
Birey bu sosyal kuruluşlar içinde bir korporatif faşist devlette olduğu gibi varlığını ve değerini kaybetmiş değildir.
Sosyal devlette sosyal haklar tanınmıştır
Klasik özgürlüklerin tanınması asla yetmemektedir.
Klasik kağıt üzerinde kalmağa mahkumdur.
Sosyal hakların tanınmasıyla yapılmak istenen insanları daha özgür kılmaktır.
Sosyal haklar devlete yüklendiği bu ödevler nedeniyledir ki evrensel nitelikte değildir.
1961 anayasasının sosyal amaçlara ulaşma ödevlerini ancak iktisadi gelişme ve mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.
Sosyal haklar geleneksel özgürlükleri tamamlar ve onların herkes tarafından kullanılmasını sağlar
Sosyal Devlette Mülkiyet Hakkı
1789 bildirisinde, mülkiyet “dokunulmaz, bir hak” olarak belirlenmişti. Amaç toprağa feodal hakların kalıntılarından temizlemek köylüyü özgür kılmak, gelişen burjuva sinıfının malvarlığını korumaktır.
Bireysel mülkiyetin zamanla kapitalist mülkiyete dönüşmesi sonucunda, mülkiyet insani değerine tabi kılan bir araç durumuna gelmiştir.
Mülkiyet hakkı, sosyal devlette artık doğal hak niteliği taşımaz, sınırlı nispi bir hak niteliğindedir. Mülkiyet hakkı sosyal bir fonksiyon karakterini taşımayacaktır. Mülkiyet hakkının kullanış biçimi kamu yararına aykırı olamaz.
Marcise dünya görüşü eşitliğe öncelik tanır. Liberal düşünce sistemi özgürlük olamadan eşitlik köleleri arasında eşitliğe benzer,.
Sosyal Devletin Ekonomik Düzen Anlayışı
Sosyal devlet, ekonomik yönden müdahaleler devletidir. XIX. Yüzyılda, liberal devletin ekonomiye müdahalesinin ilk şekli gümrük duvarları ve tarifeleri ile sağlanan himaye biçiminde olmuştur.
Planlı Ekonomi
Sosyal amaca yönelik mücadelelerin, düzenli uyumlu biçimde yapılması zorunludur.
Sosyal Devlette Sosyal Ekonomik Demokrasi
Demokrasi halkın halk tarafından yönetildiği. “sosyal sorunlar” insanın sağlığı ile bedensel gelişesi ile iş ve meslek hayatı ile, eğitimi ile yaşama olanakları ile ilgili sorunlardır.
Ekonomik sorulan çözümlenmeden sosyal sorunlar çözümlenemez. Siyasal alan ile ekonomik alan ayrımı liberal devlette özem kazanacaktır.
Demokrasi insanın kendi kendini yönetmesi, siyasal, sosyal ekonomik baskılardan kurtulmuş olmasıdır.
Liberal devletin dayandığı temel ve tarihsel gelişme biçimi sosyal ekonomik demokrasinin kendiliğinden gerçekleşmesini engellemiştir.
Bireylerin ekonomik soysa hayatta işkal ettikleri mevkiler onların kişisel yeteneklerini erdem, zeka ve çalışkanlılarına bağlı kalmadığı sürece liberal devletin kendiliğinden gerçekleşmesini umduğu sosyal ekonomik demokrasi gerçekleşemeyecektir.
Serbest rekabet ilkesine bağlı küçük birimler kapitalizminden örgütlenmiş büyük birimler kapitalizmine trösler, karteller, kapitalizmine geçilmiştir. Bunun sonucu olarak ta tüm ekonomik hayatta bu büyük kapatilas güçlerin egemenliği altına girmiştir.
Ekonomik hayatta hakim güçlerin siyasal hayatta da hakim olmaları devlet düzeninin de kendi karlarına uygun bir düzen şekline dönüştürmelerine yol açmıştır.
İşletme içi sosyal ekonomik demokrasi
Yönetime katılmanın en basit şekli olan bilgi alma bilgi edinme.
İşletme içinde demokrasinin, yönetime katılmanın gerçekleşmesini önleyen engellerden biri, işletmecilerin yöneticilerinden gelir.
İkinci bir engel de, sınıf mücadelesi ideolojisine bağlı çalışanlardan ya da onların sözcülerinden gelir.
Çalışanların ve yöneticilerin birbirlerine karşı güvensizlik duygusunu yenebilmeleridir.
Ulusal düzeyde sosyal ekonomik demokrasi
Korportif temsil ulusal egemenlik ilkesine aykırıdır.
Korportif temsil sistemi eşitlik ilkesine aykırıdır: korportif temsilde “olayların sayılması” yerine “olayların tartılması” söz konusudur.

SİYASAL YÖNETİMLER

İNGİLİZ SİYASAL YÖNETİMİ

XI inci yüzyıl ile XVII nci yüzyıllar arasındaki kralın iktidarının sınırlanması mutlak monarşiden, meşruti monarşiye geçiş.
XVII ve XVIII inci Parlömanter siyasal kurumları ve kurallarıyla kurulma yolundadır.
XIX ve XX nci parlömanter rejim artık işlemektedir.
  1. XI-XVII nci Yüzyıllarda Karalın İktidarını Sınırlama Girişimleri
XI inci yüzyılda Norman’lar adayı işgal ederler.
Güçlü bir krallık yönetimi ile başlanmış olur.
Fransız siyasal düzeni, XVII nci yüzyılda güçlü bir krallığa, mutlak monarşiye ulaşabilecektir.
1215 de feodal beylerin isteklerine boyun eğmek zorunda kalır ve Manga Carta Libertatum’u yani Büyük Şart’ı imzalar.
Magna Carta Libertatum
Feodal ayrıcalıkların kral tarafından tanınması.
Tüccarlara tücaret özgürlüğünü.
1628 tarihi Petition of Rights, 1689 yarihli Bill of Rights hep Manga carta’ya dayanır.
Parlamentonun Kökeni: Kralın Yardımcı Organları
Magnum Concilium 1265 den sonra “Parliament” yani Parlemento diye anılmaya başlar.
Din adamları ile feodal beyler, Lordlar Kamarasının nüvesi. Şövalyeler de şehir temsilcililikleri ile Avam Kamarasını oluşturacaktır.
Kralların vergi koyabilmesi için, verginin önceden parlamento tarafından kabul edilmesi gerektiği. Avam bu olanağı iyi değerlendirecek, kralında bunun karşılığı olarak kralında kendisinin bazı isteklerini kabul etmesini isteyecektir –Dilekçe Hakkı-IVI ncı yüzyılda, Kral VIII inci Henry, Roma Kilisesi ile ilişkisini keserek, bağımsız Anglikan Kilisesini kuracaktır. Bu olay İngiltere’de uzun ve acılarla dolu bir mezhep savaşlarına yol açacaktır.
2. XVII-XVIII inci yüzyıllarda Krallığın Temel Yasalarının Belirlenmesi ve Parlömanter Rejimin Kurulması
Haklar Dilekçesi (Petition of Rights)
Parlamento tarafından kabul edilmedikçe kimse hediye, ödünç para, yardım ya da vergi gibi, her ne ad altında olursa olsun krala bir şey vermeye zorlanmayacaktır.
Büyük Uyarı (The Great Remontrance)
Parlementonun toplanma ve çalışma konularıyla ilgilidir.
Habeas Corpus Act
Kişi güvenliğiyle ilgili önemli bir belge
Haklar bildirisi (Bill of Rights)
Parlementonun kralın vesayetinden kurtulması
Kralın artık yasama yetkisi yoktur.
Parlamenter rejimin oluşmasına doğru…
Parlamenter rejim,yumuşak kuvvetler ayrılığına dayanan ve yasama ve yürütme güçlerinin yani meclis ve hükümetin karşılıklı olarak birbirlerini denetledikleri ve birbirleri üzerinde etkili oldukları bir yönetim biçimidir.
İngiltere’de hükümet yüzyıllardan beri varolan “Kral konseyi “ Curia Regis’in gelişmesi sonucu ortaya çıkacaktır.
Kabinenin parlamentoya karşı siyasal sorumluluğunun kökü kral konseyi üyelerinin cezai sorumluluklarından olmuştur.Cezai sorumluluk kurumu daha sonra siyasal sorumluluk şekline dönüşecektir.
3. XIX ve XX nci yüzyıllarda siyasal demokrasinin gerçekleşmesi
XIX ncu yüzyılın başlarına gelindiğinde genel oy ilkesi uygulanmadığından seçmen tabanı çok dardır. Lordlar kamarasının demokratik bir kuruluşu olmadığı ise çok açıktır.
Seçim sisteminde gelişmeler
1867 de mal varlığı koşulunda önemli bir indirim yapılır
1872 de gizli oy sistemi kabul edilir.
1918 de bütün erkek İngiliz yurttaşları için seçmen olma hakkı kabul edilir.
1928 de yapılan bir yasa ile kadın ve erkek İngiliz yurttaşlarına ikamet ettikleri seçim bölgesinde seçmen olma hakkı
XX nci yüzyılda İngiltere genel oy ilkesini kabul ederek siyasal demokrasiyi gerçekleştirecektir.
Siyasal demokrasi uygulamasında Lordlar kamarasıyla ilgili gelişmeler
Siyasal demokrasi uygulamasında ikinci aşama aristokratik yapıya sahip lordlar kamarasının siyasal düzende ikinci plana itilmesidir.Mali konular dışındaki yasa tasarıları konusunda lordlar kamarasının yetkisi biraz daha geniştir.
İngiliz siyasal rejiminin işleyişi
İngiliz siyasal rejiminin organları
Parlamento kral,avam kamarası ve lordlar tarafından oluşan bütün ifadeler bugün için bu çift meclis uygulaması bir görünüşten ibarettir.Avam kamarası hemen tüm yetkileri kendinde toplamıştır.
Lordlar kamarası
En yüksek yargı organı.Ruhani lordlar ve cismani lordlar.Ruhani lordlar kiliseye mensup din adamlarıdır.Yargıç üyeler
“Life Peerages Act” ile siyaset ,ekonomi,sosyal yaşamında,bilim alanında,sanat alanında üm yapmış kişiler arasından belirlenir.Atamalar yapma yetkisinin hiçbir sınırı yoktur.
Avam kamarası
Tek isimli tek türlü çoğunluk sistemi
Nispi sistemi uygulanmaz çoğunluk sistemi uygulanır.Adayın mutlak çoğunluğu sağlaması gerekli değildir.
Bu seçim sistemi siyasal partilerin sayılarının azalması sonucunu doğurur.
Çoğunluk sistemi, tek bir partinin mecliste çoğunluğu sağlamasını ve koalisyona gitmeden omojen hükumetlerin kurulabilmesini sağlar.
Çoğunluk sistemi, seçimlerde iktidar çoğunluğunun kolaylıkla el değiştirmesini sağlar.Partilerin ekipleri teknikleri programları farklıdır ama inanç ve felsefeler arasında çok büyük farklar yoktur.İngilterede rejimin temel ilkeleri üzerinde partiler arasında temel anlaşma vardır.
Turies’ler Anglikan kilisesini ve kralı tutar.Whigs’ler ise din vicdan özgürlüğünü ve aynı zamanda parlamentonun haklarını savunurlar.
1832 den sonra olur. Turies’ lerin yerlerini muhafazakarlar,Whigs’lerin yerinide liberaller alır.
XIX ncu yüzyılın muhafazakarlar kırsal kesimde liberaller şehirde çoğunluktadır.
İşçi partisinin siyaset sahnesine girmesi ikili parti sistemini zorlayacaktır.Siyasal ekonomik ve sosyal reform isteklerini dile getirerek kurulur 1906 da.
1922-1935 yılları azınlık hükümetlerinin kurulmasına neden olur.İşçi partisi ikili parti sisteminde liberal partinin yerini alacaktır.
Tek isimli çoğunluk sistemi iki partili siyasal yapı içinde iki önemli sonuç doğurur:
Avam kamarasında mutlak çoğunluğa sahip parti hükümeti kurar.
Hükümetin güvensizlik oyu sonucu düşmesi olanaksızdır.
Seçmenler oylarını kullanırken avam kamarasına milletvekillerini götürürken aynı zamanda hükümetide belirlediklerini bilirler.Seçimler yarı doğrudan demokrasi şeklini alır.
Parlamentonun yetkileri
Yasa yapar hükümeti denetler.
Parlamentonun yasama yetkisi
Yasa teklifleri çoğunlukla kabineden gelir.Parlamentodan kolaylıkla geçer.
Yasaların yapılmasında avam kamarası son söz sahibidir.
Mali konulu yasa tasarısı lordlar kamarası tasarı kendine ulaştığı tarihten başlayarak bir ay içerisinde yasayı kabul edecektir.
Diğer yasa tasarıları geciktirici veto yetkisi lordlar kamarası avam kamarasına ısrar ettiği bir yasa tasarısına yürürlüğe girmesini ancak iki yıl geciktirmiş olmaktadır.
1949 da iki yıllık geciktirici veto yetkisi bir yıla indirilmiştir.
Parlamentonun kabul ettiği tasarı (Bill) ancak kralın onayı ile yasa (Act) mitalini kazanır.Ancak kral aşağı yukarı üçyüzyıldan buyana tasarıları geri çevirmemiştir.
Parlamentonun denetim yetkisi
Yalnızca avam kamarası güvensizlik oyu ile hükümeti görevden ayrılmaya zorlayabilir.
İngilterede parti disiplini iktidar partisine seçim dönemi boyunca meclisteki çoğunluğunu korumasını sağlar.
Yürütme gücü:Kral ve Bakanlar
Kral
Kralın şahsı ulusal birliğin sembolüdür.İngiltere tahtı kadınlara açıktır.Ama Katoliklere kapalıdır.
5.İngiliz parlömanter sisteminin özellikleri
Hükümetin meclisi feshetme yetkisi iki partili bir parlömenter sistem
İktidar partisi programının uygulama olanağına sahiptir.Bu da seçimlerde partileri gerçekçi olmaya iter.
Parlamento hükümete daha doğrusu çoğunluk partisi başkanına tabi olur
İkili partili parlamenter sistem bir anlamda yarı doğrudan demokrasi şekline dönüşür.

Comments

facebook'ta yorum yazın

SİYASAL DÜŞÜNCELER VE YÖNETİMLER (Ayferi Göze)” üzerine bir düşünce

fikrin nedir?